Η δημόσια διαφοροποίηση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια από το κυβερνητικό αφήγημα περί «ήρεμων νερών» με την Τουρκία, δεν αποτελεί απλώς μία εσωτερική πολιτική απόκλιση.Αποτελεί ένδειξη βαθύτερης γεωπολιτικής ανησυχίας.
Η φράση του ότι «δεν ανήκω σε αυτούς που πίστεψαν το αφήγημα των ήρεμων νερών» είναι ουσιαστικά μια έμμεση παραδοχή ότι η περίοδος σχετικής αποκλιμάκωσης μετά τη Διακήρυξη των Αθηνών ίσως να ήταν περισσότερο τακτική παύση της Άγκυρας παρά στρατηγική μεταστροφή.
Διότι η Τουρκία του Ταγίπ Ερντογάν δεν εγκατέλειψε ποτέ τον πυρήνα της αναθεωρητικής της στρατηγικής.Απλώς προσαρμόζει ρυθμό, ένταση και μεθοδολογία ανάλογα με το διεθνές περιβάλλον.
Και σήμερα, το διεθνές περιβάλλον θυμίζει εύφλεκτη γεωπολιτική αλυσίδα:Ουκρανία.Μαύρη Θάλασσα.Καύκασος.Αιγαίο.Ανατολική Μεσόγειος.Κύπρος.Ισραήλ.Ιράν.Στενά του Ορμούζ.
Δεν πρόκειται πλέον για ξεχωριστές κρίσεις.Πρόκειται για ένα ενιαίο γεωστρατηγικό τόξο αστάθειας, όπου κάθε ανάφλεξη επηρεάζει ολόκληρο το σύστημα ισορροπιών.
Η Τουρκία ως «ενδιάμεση υπερδύναμη»
Η Άγκυρα έχει αντιληφθεί κάτι που η Ευρώπη συχνά αδυνατεί να κατανοήσει:Στη νέα εποχή, η γεωγραφία επιστρέφει ως δύναμη.
Η Τουρκία ελέγχει τα Στενά του Βοσπόρου, παρεμβαίνει στρατιωτικά στη Συρία, διαθέτει στρατιωτική παρουσία στη Λιβύη, επιρροή στον Καύκασο, παρουσία στη Σομαλία και διείσδυση στον μουσουλμανικό κόσμο. Ταυτόχρονα συνομιλεί με:τις Ηνωμένες Πολιτείες,τη Ρωσία,το Ιράν, το ΝΑΤΟ,αλλά και με ισλαμικά δίκτυα επιρροής. Αυτό δίνει στην Άγκυρα κάτι εξαιρετικά σημαντικό:στρατηγική πολυχρηστικότητα.
Η Τουρκία δεν αντιμετωπίζεται από τη Δύση ως «σύμμαχος αξιών».
Αντιμετωπίζεται ως αναγκαίος γεωπολιτικός κόμβος.Και αυτό εξηγεί γιατί ακόμη και μετά τους S-400, τις σχέσεις με τη Μόσχα, τις συγκρούσεις με τους Κούρδους ή τις εντάσεις με το Ισραήλ, η Ουάσιγκτον δεν επιθυμεί πραγματική ρήξη με την Άγκυρα.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία άλλαξε τα πάντα
Ο πόλεμος στην Ουκρανία επανέφερε τη Μαύρη Θάλασσα στο επίκεντρο της παγκόσμιας στρατηγικής.
Η Τουρκία, μέσω της Συνθήκη του Μοντρέ, απέκτησε τεράστια σημασία για τον έλεγχο της ναυτικής ισορροπίας μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ.
Και εκεί ακριβώς συνδέεται το Αιγαίο με τη Μαύρη Θάλασσα.
Για πρώτη φορά μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, η Ανατολική Μεσόγειος λειτουργεί ως ενιαίος επιχειρησιακός χώρος:
Η Ναυτική Βάση της Σούδας αποτελεί κρίσιμο αμερικανικό κόμβο προβολής ισχύος.
Η Κύπρος αποκτά αυξημένη στρατηγική σημασία για πληροφορίες, logistics και ενεργειακές διαδρομές.
Το Ισραήλ μετατρέπεται σε κεντρικό πυλώνα ασφαλείας της Δύσης στην περιοχή.Για αυτό οι ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και η Ευρώπη αποφεύγουν μετωπική σύγκρουση με το Ισραήλ, ακόμη και απέναντι στην ακραία και εγκληματική πραγματικότητα στη Λωρίδα της Γάζας.
Τα Στενά του Ορμούζ επηρεάζουν άμεσα την ευρωπαϊκή οικονομία και την ενεργειακή ασφάλεια.
Έτσι, η Ελλάδα δεν βρίσκεται πλέον σε μια «τοπική ελληνοτουρκική διαφορά».Βρίσκεται πάνω σε μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές γραμμές τριβής του πλανήτη.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν είναι σύνθημα. Είναι στρατηγικό δόγμα
Η Γαλάζια Πατρίδα δεν αποτελεί επικοινωνιακή υπερβολή εθνικιστών αξιωματικών.Είναι η θεσμοποιημένη προσπάθεια της Τουρκίας:
να περιορίσει την ελληνική θαλάσσια επιρροή,να αμφισβητήσει την επήρεια των ελληνικών νησιών,να μετατρέψει το Αιγαίο σε «διαφιλονικούμενο χώρο»,και να επιβάλει νέο γεωπολιτικό συσχετισμό στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο στρατηγικός στόχος της Άγκυρας δεν είναι μόνο η διεκδίκηση.
Είναι η ψυχολογική κανονικοποίηση της αμφισβήτησης.Να συνηθίσει η διεθνής κοινότητα την ιδέα ότι:«υπάρχει θέμα στο Αιγαίο».Οι «γκρίζες ζώνες» λειτουργούν ακριβώς έτσι:ως εργαλείο σταδιακής μετατόπισης αντιλήψεων.
Το σκληρό δίδαγμα της ιστορίας
Η Ελλάδα συχνά επενδύει υπερβολικά στην ηθική ισχύ του Διεθνούς Δικαίου.Όμως το διεθνές σύστημα δεν λειτουργεί ηθικά.Λειτουργεί συσχετιστικά, δυναμικά και προώθησης στρατηγικών συμφερόντων.
Το Διεθνές Δίκαιο χωρίς αποτρεπτική ισχύ, είναι λέσχη ατερμόνων συζητήσεων.
Η ιστορία των διεθνών σχέσεων δείχνει ότι οι μεγάλες δυνάμεις σέβονται πρωτίστως:στρατιωτική αξιοπιστία,γεωπολιτική χρησιμότητα, οικονομική ανθεκτικότητα,και δυνατότητα επιβολής κόστους.
Και εδώ βρίσκεται η πραγματική σημασία των δηλώσεων του ΥΕΘΑ Ν.Δένδια.
Η Ελλάδα φαίνεται να επιχειρεί σταδιακή μετάβαση:από τη λογική της παθητικής διπλωματικής άμυνας,σε μοντέλο ενεργητικής αποτροπής.
Τα drones και η νέα μορφή πολέμου
Οι δηλώσεις του Υπουργού Άμυνας για παραγωγή εκατοντάδων χιλιάδων drones δεν είναι τεχνολογικός εντυπωσιασμός.
Είναι αντανάκλαση των μαθημάτων της Ουκρανίας.Ο πόλεμος στην Ουκρανία απέδειξε ότι:το φθηνό drone μπορεί να εξουδετερώσει πανάκριβα οπλικά συστήματα,η μαζικότητα αποκτά μεγαλύτερη σημασία από την «ελίτ πλατφόρμα»,και η αποκεντρωμένη παραγωγή αλλάζει τη λογική του πεδίου μάχης.
Η ιδέα κινητών μονάδων παραγωγής drones με 3D printers που θα συνοδεύουν ταξιαρχίες αποτελεί προσαρμογή σε ένα νέο δόγμα:
τον πόλεμο φθοράς υψηλής τεχνολογίας.
Η Ελλάδα επιχειρεί έτσι να μειώσει το στρατηγικό πλεονέκτημα της Τουρκίας σε πληθυσμό και βιομηχανική – Στρατιωτική κλίμακα, επενδύοντας:στην τεχνολογία,στην ευφυή αποτροπή,και στην ασύμμετρη ισχύ.
Οι ΗΠΑ, ο Τραμπ και η ψυχρή γεωπολιτική πραγματικότητα
Η σχέση Ντόναλντ Τραμπ – ΡετζέπΤαγίπ Ερντογάν υπενθυμίζει κάτι που η Αθήνα οφείλει να κατανοήσει χωρίς αυταπάτες:
Οι μεγάλες δυνάμεις δεν λειτουργούν συναισθηματικά.
Η Ουάσιγκτον δεν θα επιλέξει Ελλάδα ή Τουρκία με όρους ιστορικής συμπάθειας.Θα επιλέξει αυτό που εξυπηρετεί κάθε φορά τη στρατηγική της.Και η Τουρκία, παρά τις συγκρούσεις της με τη Δύση, παραμένει:γέφυρα προς τη Μέση Ανατολή,πύλη προς τη Μαύρη Θάλασσα,δύναμη ελέγχου μεταναστευτικών ροών,κρίσιμος παίκτης στον μουσουλμανικό κόσμοκαι βασικός παράγοντας ενεργειακής ασφάλειας. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα είναι αδύναμη.
Σημαίνει όμως ότι η Αθήνα δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην «καλή θέληση» συμμάχων.
Η Ελλάδα είναι μπροστά σε μια ιστορική καμπή. Η χώρα βρίσκεται ενώπιον μιας νέας εποχής.
Το ενιαίο γεωπολιτικό τόξο:Μαύρη Θάλασσα – Αιγαίο – Ανατολική Μεσόγειος – Μέση Ανατολή,μετατρέπει την Ελλάδα σε κρίσιμο κόμβο του δυτικού συστήματος ασφαλείας.
Αυτό δημιουργεί ευκαιρίες.Αλλά και τεράστιους κινδύνους.
Διότι όσο αυξάνεται η γεωστρατηγική αξία της Ελλάδας, τόσο αυξάνεται και η πιθανότητα πίεσης, εκβιασμών ή υβριδικών συγκρούσεων.
Και γι’ αυτό η προειδοποίηση Δένδια αποκτά ιδιαίτερη σημασία:
Η χώρα χρειάζεται:εθνική στρατηγική διάρκειας,κοινωνική προετοιμασία και κοινωνική συνοχή,διακομματική συνεννόηση,αμυντική αυτάρκειακαι αποτρεπτική αξιοπιστία.Διότι στην εποχή που αναδύεται,τα «ήρεμα νερά» δεν αποτελούν μόνιμη γεωπολιτική κατάσταση.Αποτελούν απλώς ένα προσωρινό διάλειμμα ανάμεσα σε δύο περιόδους έντασης.
