Ο ίδιος λέει: «Δεν υπάρχουν μεγάλες ιδέες και πανάκειες. Οι μεγάλες ιδέες, οι πανάκειες και οι πίστεις σακατεύουν, παραλύουν το μυαλό. Οι ιδέες και οι έτοιμες απαντήσεις σκοτώνουν την ελευθερία του. Δεν υπάρχει ελεύθερο μυαλό που να του λες τι να σκέφτεται. Βγες έξω από το κουτί σου, γκρέμισε τη φυλακή σου, μείνε ελεύθερος!». Ο Φοίβος Καρακίτσος γεννήθηκε στην Πάτρα, σπούδασε Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οικονομία, αναλαμβάνοντας στην πολύχρονη καριέρα του υψηλές διοικητικές θέσεις τόσο στις οικογενειακές επιχειρήσεις όσο και σε μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες, κάτι που του έδωσε την ευκαιρία να ταξιδέψει στον κόσμο και να γνωρίσει σημαντικούς ανθρώπους και πολιτισμούς. Οι μελέτες και το έργο του είναι αφιερωμένα στον άνθρωπο και στην ευημερία της ζωής μέσα από τη διαρκή παρατήρηση και τη γνώση του εαυτού, κάτι που θεωρεί πως με την άσκηση μπορεί να συμβεί και μέσα στην πραγματική ζωή. Αυτός είναι για τον ίδιο και ο νέος 4ος Δρόμος. Να θυμάται κανείς τον εαυτό του και τον αληθινό προορισμό του μέσα στην κανονική ζωή.

Το τελευταίο του βιβλίο, «5 ημέρες: Ενα σύντομο ταξίδι σοφίας προς την προσωπική σου ελευθερία», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Παπαζήση», μας έδωσε την αφορμή για την ακόλουθη συνέντευξη.

Συνέντευξη στην Κωνσταντίνα Δρακουλάκου

Τι σας ώθησε να γράψετε το 5 ημέρες και πώς επιλέξατε τη δομή του;

Χρόνια μελέτης, ενδοσκόπησης, προσωπικών αναζητήσεων του ανώτερου και αυτού που μας μένει κρυμμένο, ήρθαν και αποτυπώθηκαν σε πέντε πραγματικές ημέρες συζητήσεων. Οι πέντε ημέρες είναι αληθινές συζητήσεις που έχω κάνει με φίλους, με γνωστούς, με αγαπημένους, με επιχειρηματίες, με ανθρώπους του πνεύματος, με ανθρώπους της εκκλησίας, με απλούς καθημερινούς ανθρώπους, γύρω από όλα αυτά τα θέματα που μας απασχολούν στη ζωή, για τις πιέσεις που δεχόμαστε, για τους φόβους που έχουμε, τις λύπες, τους θυμούς, κυρίως, όμως, πέντε ημέρες συζητήσεων γύρω από την ελευθερία που έχουμε ως όντα.

Πόσο επίκαιρα είναι τα θέματα του βιβλίου στην εποχή μας;

Δεν είναι η ελευθερία ένα επίκαιρο θέμα; Πάντα θα είναι. Οι άνθρωποι, στην ιστορία μας, έχουμε περάσει πολλές καταστάσεις δέσμευσης, κυρίως φυσικής, με πολέμους, καταστροφές, θανάτους. Τώρα όμως ζούμε κάτι χειρότερο, το οποίο και δεν μπορούμε να το αντιπαλέψουμε: τη νοητική δέσμευση. Το αδυσώπητο κυνήγι της δύναμης, τα πλαστά υποκατάστατα, οι φόβοι και οι λύπες που έχουμε από τις δημιουργημένες υποχρεώσεις γύρω μας, το ψεύτικο και η καταπιεσμένη πραγματικότητα μας δίνουν μια αλλοιωμένη ταυτότητα που παγώνει την ψυχή μας. Τα πάντα γίνονται για τα επενδυμένα συμφέροντα. Η κοινωνία δεν θέλει να πάρει κανένα ρίσκο. Η ψυχή πρέπει οπωσδήποτε να υποταχθεί στα συμφέροντα και τους σκοπούς της, και καταφέρνει πάντα με έναν πολύ εύσχημο αλλά και αποδεκτό τρόπο -και αυτό είναι το χειρότερο- να δεσμεύει τον άνθρωπο. Αυτό, για να το αντιπαλέψουμε, πρέπει πρώτα να ξυπνήσουμε, να καταλάβουμε ότι είμαστε υπνωτισμένοι σε ένα σωρό ζητήματα που δεν απασχολούν την πραγματική ζωή και να ξαναθυμηθούμε τον αληθινό μας εαυτό.

Πώς ορίζετε την προσωπική ελευθερία σήμερα; Ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι «αόρατοι περιορισμοί» που κουβαλά ο σύγχρονος άνθρωπος;

Ελευθερία είναι η συνειδητότητα. Το να παρατηρείς, να γνωρίζεις, να ξέρεις τι συμβαίνει. Αυτή είναι η μία διάσταση της ελευθερίας, και βεβαίως η άλλη διάσταση είναι να γνωρίζει κανείς πως δεν είναι μόνο σώμα, και πως δεν είναι μόνο πνεύμα. Η απελευθέρωση του ανθρώπου και από το σώμα και από το πνεύμα είναι ο μέγιστος βαθμός ελευθερίας που μπορεί να κατακτήσει. Στο δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας, ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι αόρατοι περιορισμοί, η πιο σοβαρή υποχώρηση που κάνουμε είναι αυτή στην επιτυχία της δύναμης. Ο άνθρωπος ζει αποκλειστικά και μόνιμα για να καταφέρει τη δύναμη για τον εαυτό του, την αναγνώριση και τις καλές γνώμες των άλλων. Η δυσκολία του να αντιμετωπίσει αυτή την ορμή μέσα του θα τον οδηγήσει σε τεράστιες καταστροφές.

Πώς συνδέεται η αυτοπαρατήρηση με την αλλαγή;

Οταν κάποιος παρατηρεί τον εαυτό του, είναι σαν να στέκεται ψηλά σε έναν λόφο και να τα βλέπει όλα χαμηλά. Οταν παρατηρείς τους φόβους που έχεις, τις λύπες, τους θυμούς, τις ανησυχίες σου και τις αγωνίες που σε κατακλύζουν, τότε γνωρίζεις και τι σου συμβαίνει. Εχεις την πραγματική αντίληψη των πραγμάτων. Και, βεβαίως, τίποτα εξωτερικό δεν μπορεί να σε στενοχωρήσει. Όλα τα εξωτερικά γίνονται μακρινά από σένα και καταλαβαίνεις πως δεν σε αφορούν στην πραγματικότητα. Οτιδήποτε εξωτερικό και να συμβαίνει, παραμένει αυτού του χαρακτήρα, εξωτερικό. Είναι σαν να είσαι στο σπίτι σου και να ακούς κάπου μακριά ένα τρένο να περνάει. Σε ανησυχεί; Δεν σε ανησυχεί. Εχεις πλήρη συνείδηση ότι ένα τρένο περνάει, εσύ όμως δεν κάνεις καμία σκέψη. Η παρατήρηση μπορεί να σε φέρει σε αυτό το σημείο ελέγχου του εαυτού σου. Η κατανόηση είναι η πιο σημαντική λέξη που πρέπει να θυμάται κανείς. Γιατί η παρατήρηση θα σε φέρει τελικά στο σημείο της απόλυτης κατανόησης.

Θεωρείτε ότι η ελευθερία είναι επιλογή ή διαδικασία;

Η ελευθερία είναι πράγματι μια επιλογή, που όμως έρχεται μέσα από μια διαδικασία. Μπορεί κανείς να ξεκινήσει μια μέρα και να πει «σήμερα θα είμαι ελεύθερος» και να είναι, και να απομακρύνει το μυαλό του από όλους τους φόβους, τις λύπες και τις αγωνίες που τον καταπιέζουν. Για να εξακολουθήσει όμως να είναι ελεύθερος, χρειάζεται μια διαδικασία. Αυτό που πρέπει πρώτα να γίνει κατανοητό είναι πως όλα βρίσκονται μέσα στο κεφάλι μας· τα συναισθήματά μας, οι σκέψεις μας, όλα είναι μέσα μας. Η συνειδητότητά μας όμως δεν βρίσκεται μέσα στο κεφάλι μας. Εμείς βρισκόμαστε μέσα στη συνειδητότητά μας. Για να γίνει κατανοητό όλο αυτό, όμως, χρειάζεται άσκηση. Για να μπορεί κανείς να έχει τον έλεγχο του μυαλού του χρειάζεται άσκηση. Η παρατήρηση, η οποία όμως οδηγεί στην ελευθερία, θέλει έναν συγκεκριμένο βαθμό εκγύμνασης.

Ποιο είναι το βασικό ερώτημα που θέλετε να θέσει ο αναγνώστης στον εαυτό του;

Τι είμαι, είμαι σώμα, είμαι νους; Μήπως είμαι κάτι άλλο; Αυτό είναι το πιο βασικό ερώτημα που μπορεί να βάλει κανείς στον εαυτό του. Θα πρέπει όμως να ρωτήσει με πυρετώδη ειλικρίνεια τον εαυτό του, να ψάξει, να βυθιστεί βαθιά μέσα του για να βρει την αλήθεια. Θα πρέπει να κάνει ένα εσωτερικό προσκύνημα. Πιστέψτε με πως, αν καταφέρετε να βυθιστείτε ειλικρινά βαθιά μέσα σας και ρωτάτε ξανά και ξανά, θα φτάσετε στο σημείο που θα καταλάβετε πως ήσασταν από πάντοτε χωρίς ιδιότητες. Θα καταλάβετε πως οι ίδιοι δεν ήσασταν ποτέ ο πράττων οποιασδήποτε πράξης. Θα καταλάβετε πως είστε χωρίς ελαττώματα και χωρίς αρετές, και πως ήσασταν πάντοτε πέρα από το καλό και το κακό. Λέμε «καλός αυτός ο άνθρωπος», δεν είναι. Ή λέμε «κακός αυτός ο άνθρωπος», δεν είναι. Για όλα αυτά όμως χρειάζεται αγώνας. Χρειάζεται πνευματικός αγώνας για να τα καταφέρει κανείς.

Ποια συνήθεια θα προτείνατε σε κάποιον που αναζητά εσωτερική ισορροπία;

Αυτό είναι σημαντικό να το απαντήσουμε, γιατί οι περισσότεροι νομίζουν πως αν απλώς διαβάζουν κάποια βιβλία ή αν κάνουν έναν ελάχιστο διαλογισμό, ας πούμε το πρωί πριν φύγουν για τη δουλειά τους, πως τους είναι αρκετό. Το μόνο που καταφέρνουν στο τέλος, όμως, είναι απλώς να ψηλαφίζουν μέσα στο σκοτάδι. Δεν είναι η στιγμή εδώ να πούμε πολλά πράγματα. Θα πω μόνο πως αν κάποιος πραγματικά θέλει να φτάσει στην καθαρότητα του νου και να ξαναθυμηθεί τον πραγματικό του εαυτό, πρέπει να κάνει τουλάχιστον τρία πράγματα. Πρώτον, να έχει καλό και ισορροπημένο ύπνο· δεύτερον, να προσέχει τη διατροφή του· και τρίτον, οπωσδήποτε να ασκείται. Αν αυτά δεν συμβαίνουν στη ζωή σας, μην περιμένετε ποτέ να φτάσετε σε ένα πραγματικό όριο. Μην περιμένετε ποτέ ότι θα δείτε τον πραγματικό σας εαυτό.

Αν γράφατε μια «έκτη ημέρα», τι θα περιείχε;

Δεν υπάρχει μόνο έκτη ημέρα, υπάρχει και έβδομη και όγδοη και πολλές ακόμα. Θα έλεγα πως πρέπει να φύγουμε από αυτό το όριο και από το να μετράμε τις ημέρες. Αν έλεγα κάτι ακόμα, θα πρόσθετα πως πρέπει να δεχόμαστε τα πάντα σαν θεϊκά δώρα. Δεν υπάρχει το κακό στη ζωή μας. Τα πάντα είναι θεϊκά δώρα και πρέπει να τα δεχόμαστε με μια καρδιά γεμάτη ευγνωμοσύνη. Οτιδήποτε θεωρούμε κακό, γίνεται εχθρός μας από μόνο του. Η δική μας στάση, πρέπει να το καταλάβουμε αυτό, είναι αυτή που διαμορφώνει το κακό, αυτή που φτιάχνει τους εχθρούς. Αν γεμίσουμε την καρδιά μας με αγάπη, η ζωή μας θα αλλάξει. Αν αφήσουμε τον Θεό να μπει στη ζωή μας, τα πάντα γύρω μας θα γίνουν χορός. Αφήστε την αγάπη να μπει στη ζωή σας. Γίνετε ένα με την αγάπη και θα δείτε πως τα πάντα θα αλλάξουν. Αν αφήσετε τον Θεό να μπει στη ζωή σας, η ζωή σας θα γίνει γιορτή.

Ποια είναι τα επόμενα συγγραφικά σας σχέδια;

Δεν έχω καμία αγωνία γι’ αυτό. Έχω πει και άλλες φορές, δεν νιώθω συγγραφέας. Είμαι ένας μελετητής του ανθρώπου. Γράφω εμπειρίες. Γράφω για ανθρώπους που θέλουν να ξαναγυρνάνε μέσα τους και να βρίσκουν τον αληθινό τους εαυτό. Είναι για μένα πρώτα μια προσωπική εργασία, που δεν σταματάει. Όταν νιώθω ότι οι άνθρωποι γύρω μου χρειάζονται βοήθεια, χρειάζονται τα εργαλεία για να σκάψουν οι ίδιοι μέσα τους, τότε είναι που αυτό μεταμορφώνεται σε ένα βιβλίο ακόμα. Εγώ αυτό κάνω, δίνω μόνο τα εργαλεία. Το φτυάρι, το σκάψιμο μετά είναι δουλειά του καθενός.

Στο eleftheriaonline.gr τρέχει διαγωνισμός. Μπείτε στην κλήρωση και κερδίστε το βιβλίο του Φοίβου Καρακίτσου «5 ημέρες: Ενα σύντομο ταξίδι σοφίας προς την προσωπική σου ελευθερία».