Για το νόημα της ενσυναίσθησης, της αλληλεγγύης και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας
Ζούμε σε μια εποχή όπου οι λέξεις συχνά χάνουν το βάρος τους. Χρησιμοποιούνται, επαναλαμβάνονται, φθείρονται. Κι όμως, υπάρχουν λέξεις που εξακολουθούν να κουβαλούν ευθύνη. Λέξεις που, αν τις κατανοήσουμε πραγματικά, μπορούν να αλλάξουν όχι μόνο τη στάση μας απέναντι στον κόσμο, αλλά και τον ίδιο τον κόσμο.
Τέτοιες λέξεις είναι η ενσυναίσθηση, η αλληλεγγύη, η ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Η αλληλεγγύη προς τα θύματα βίας, πολέμου και σφαγών –όπου κι αν αυτά συμβαίνουν– δεν αποτελεί πολιτική επιλογή ούτε ιδεολογική τοποθέτηση. Είναι πρωτίστως μια ηθική στάση. Είναι η αναγνώριση ότι ο ανθρώπινος πόνος δεν έχει εθνικότητα, θρησκεία ή σύνορα. Ότι η αδικία, όταν μένει αναπάντητη, παύει να αφορά μόνο τον «άλλον» και γίνεται συλλογική ευθύνη.
Η ενσυναίσθηση δεν είναι αδυναμία. Είναι δύναμη. Είναι η ικανότητα να κοιτάς τον άλλο άνθρωπο όχι ως αριθμό, όχι ως στατιστική, αλλά ως πρόσωπο με ιστορία, φόβους, απώλειες και ελπίδες. Είναι η συνειδητή άρνηση να συνηθίσεις τη βία, να την κανονικοποιήσεις ή να τη δικαιολογήσεις στο όνομα της σκοπιμότητας.
Η αλληλεγγύη, από την άλλη, είναι πράξη. Είναι η έμπρακτη αναγνώριση ότι η αδικία απέναντι σε έναν λαό, σε έναν άμαχο, σε ένα παιδί, αφορά τελικά όλους μας. Ότι η σιωπή μπροστά στη σφαγή, την κατοχή ή την απανθρωπιά δεν είναι ουδετερότητα - είναι συνενοχή.
Η ηθική στάση υπέρ των θυμάτων, και ειδικά των αμάχων, απαιτεί θάρρος.
Θάρρος να σταθεί κανείς απέναντι στον κυνισμό, στην προπαγάνδα, στον φόβο της κοινωνικής απομόνωσης. Απαιτεί ακεραιότητα, τη δύναμη να υπερασπίζεσαι αυτό που είναι σωστό ακόμη κι όταν δεν είναι βολικό. Και απαιτεί συναισθηματική ωριμότητα, την ικανότητα να αντέχεις την αλήθεια χωρίς να την απωθείς.
Η αλληλεγγύη προς τον παλαιστινιακό λαό - όπως προς κάθε λαό που υφίσταται βία, εκτοπισμό ή σφαγές - δεν είναι πράξη εχθρότητας απέναντι σε άλλους. Είναι πράξη πίστης στην κοινή ανθρώπινη μοίρα. Είναι η υπενθύμιση ότι η ανθρωπιά δεν επιλέγει πλευρές ισχύος, αλλά στέκεται πάντα στο πλευρό των θυμάτων.
Αν ο κόσμος μας πρόκειται να γίνει καλύτερος, αυτό δεν θα συμβεί μέσα από τη σιωπή ή την αδιαφορία. Θα συμβεί μόνο όταν ξαναμάθουμε τι σημαίνουν οι λέξεις που χρησιμοποιούμε:
δικαιοσύνη, ενσυναίσθηση, αξιοπρέπεια, αλληλεγγύη.
Και όταν τις κάνουμε πράξη — όχι επιλεκτικά, αλλά καθολικά.