Ο λόγος για το βιβλίο Παλιννόστηση Αισθήσεων (The Senses Still ) --- που αναφέρεται και στις μνήμες και εμπειρίες της συγγραφέως από τη Μεσσηνία και Μεσσηνιακή Μάνη.
Η επιτυχημένη διεθνής πορεία του βιβλίου αυτού είναι μακρά, γύρο στα 20 χρόνια! Μα είναι αλήθεια πως όσες επιτυχίες και να γνωρίσει ένα πνευματικό παιδί στην πορεία του, κάθε νέα είδηση που επιβεβαιώνει την αξία του γεμίζει δικαίως την/τον συγγραφέα που το δημιούργησε με νέα χαρά και περηφάνεια.
Και η νέα είδηση για το εν λόγω βιβλίο ήρθε μόλις από την γείτονα Τουρκία! Γνωστός εκδοτικός οίκος εκεί, ο οποίος πρόσφατα ανέλαβε την μετάφραση του βιβλίου στα τουρκικά, το κυκλοφόρησε σήμερα στη γείτονα χώρα!
Το βιβλίο πρωτο-εκδόθηκε στις ΗΠΑ με τίτλο The Senses Still, στα μέσα της δεκαετίας του ‘90. Η υποδοχή του διεθνώς ήταν αρχικά μάλλον μουδιασμένη καθώς τόσο το θέμα που πραγματεύεται--- αισθήσεις-συναισθήματα-μνήμη και αντίληψη---, όσο και ο τρόπος γραφής του, ήταν καινοτόμα. Ήρθε σε μια εποχή που στον Δυτικό κόσμο η φιλοσοφία, και οι ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες εθελοτυφλούσαν και είχαν παραδώσει το θέμα στην ψυχολογία. Η δε γραφή τους ήταν σε ξύλινη, επιστημονίζουσα γλώσσα.
Θα αναρωτηθεί κανείς λοιπόν, πώς και γιατί μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα επέλεξε να το εκδώσει ένας τόσο σημαντικός εκδοτικός οίκος, The University of Chicago Press, διεθνώς κορυφαίος τότε στις Ανθρωπιστικές-Πολιτισμικές επιστήμες;; Εδώ χρήζει μακράς συζήτησης το πώς εκδίδεται ένα βιβλίο έξω και πώς στην Ελλάδα. Λακωνικά να πω μόνο πως τέτοιοι εκδότες έδιναν πάντα προτεραιότητα αφενός σε πρωτότυπα και καινοτόμα έργα και αφετέρου σε άρτια θεωρητική-μεθοδολογική παρουσίαση με σύγχρονη γραφή. Αυτά άλλωστε έπρεπε να τους τα επιβεβαιώσουν ακαδημαϊκοί κριτές επί κριτών πριν πάρουν την τελική απόφασή τους. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ρόλο έπαιξε για την ομόφωνη απόφαση όλων αυτών και η προηγηθείσα εθνογραφία της συγγραφέως για τη Μάνη, Η Τελευταία Λέξη(The Last Word), που είχε εδρεώσει—και συνεχίζει ακόμη-- μια εξέχουσα ελληνική ανθρωπολογική παρουσία στον ξένο πανεπιστημιακό κόσμο.

Από τα τέλη του ‘90 ωστόσο που άρχισαν οι ανθρωπιστικές επιστήμες να ανακαλύπτουν την κεντρική σημασία του θέματος –αισθήσεις-συναισθήματα-αισθητική και μνήμη—και να το εντάσσουν στους κλάδους τους, ακόμη περισσότερο δε σήμερα με την διάχυση της τεχνητής νοημοσύνης,* το βιβλίο πρωτοπόρο πιά, κινήθηκε με ταχύτητα και αναδύθηκε σύντομα σε σημείο αναφοράς. Κυκλοφορεί έως σήμερα και διδάσκεται σε πλείστα πανεπιστήμια του κόσμου σε Ανθρωπιστικές, Πολιτισμικές, και Κοινωνικές επιστήμες και Καλές Τέχνες και χαίρει χιλιάδων αναφορών. Μέρη του, κυρίως αυτά που αφορούν και τις μνήμες της συγγραφέως από τη Μεσσηνία και Μεσσηνιακή Μάνη, έχουν μεταφραστεί και κυκλοφορούν σε διάφορες γλώσσες. Έχουν επίσης τιμητικά αναδημοσιευθεί και παρουσιαστεί σε ποικίλους και σημαντικούς τόμους στο εξωτερικό, όπως για παράδειγμα: στον τόμο The Design Culture Reader, του Ben Highmore (Νέα Υόρκη: Routledge, 2009), στον τόμο The Taste Culture Reader, της Carolyn Korsmeyer, (Αγγλία, Oxford:Berg, 2007 και Bloomsbury 2016), στον τόμο-εγκυκλοπαίδεια Senses and Sensation: Critical and Primary Sources, του David Howes, (Αγγλία, Bloomsbury, 2018), κ.α.
Φυσικά το βιβλίο κυκλοφόρησε και στην Ελλάδα ήδη από τα τέλη του ’90, και κυκλοφορεί έως σήμερα με τον τίτλο Παλιννόστηση Αισθήσεων (εκδόσεις ΠΕΔΙΟ) καθώς η συγγραφέας γράφει τα κείμενά της, βιβλία και άρθρα, σε δύο γλώσσες, αγγλική και ελληνική.
Απέχει πολύ βέβαια από το να γίνει το βιβλίο αυτό στην Ελλάδα εξ ίσου σημείο αναφοράς καθώς η ελληνική Παιδεία βρίσκεται ακόμη σε παρελθόντες χρόνους. Για παράδειγμα, δεν έχει παραχθεί έστω μια ιδέα για το σώμα που να είναι εξαγώγιμη και το θέμα αισθήσεις παραμένει εγκλωβισμένο στη ψυχολογία και βιολογία.
Κάθε βιβλίο, δίχως αμφιβολία, τόσο από την γέννησή του όσο και την μετέπειτα πορεία του, μιλά με πολλές γλώσσες. Συνήθως όμως στον τόπο μας διαβάζεται κυρίως για το περιεχόμενό του, δηλαδή το τι λέει ή δεν λέει και εάν ο/η συγγραφέας είναι «ημέτερος-η». Μα ένα βιβλίο λέει πολλά επίσης με το πού και πώς εκδίδεται, με την εσωτερική δομή και τρόπους γραφής του, με την εξωτερική του εμφάνιση, και τόσα άλλα που καθορίζουν την πορεία του πέρα από τα μικρά σύνορα του «χωριού μας». Και όλα αυτά καθορίζουν επίσης όχι μόνο την χρονική του διάρκεια στη ζωή μας και στη ζωή άλλων, αλλά δηλώνουν και το επίπεδο της παιδείας και του πολιτισμού του τόπου που το παράγει και αναπαράγει.
Είθε το συγκεκριμένο βιβλίο να είναι και στη νέα του διαδρομή στην Τουρκία καλοτάξιδο! Εκεί, λέει, το γνωρίζουν άλλωστε οι πανεπιστημιακοί από καιρό….
