Η «τελευταία μπλόφα» δεν είναι απλώς μια επικοινωνιακή τακτική, είναι η συμπύκνωση μιας ολόκληρης πολιτικής μεθοδολογίας που στηρίζεται στη διαχείριση της εικόνας, στη διαστρέβλωση της μνήμης και στην επανάληψη αφηγήσεων μέχρι να γίνουν αποδεκτές ως αλήθεια. Είναι το μεταπτυχιακό των προπτυχιακών σπουδών του Γκαιμπελισμού.
Το λεγόμενο «σύστημα Μητσοτάκη», ή ορθότερα το «καθεστώς Μητσοτάκη», με κεντρικό πρόσωπο φυσικά τον πρωθυπουργό, έχει αποδείξει ότι γνωρίζει καλά πώς να επιλέγει τους αντιπάλους του και –κυρίως– πώς να κατασκευάζει τους πιο βολικούς.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν αντιμετωπίζεται ως υπαρξιακόπρόβλημα ή έστω μια κάποια πολιτική απειλή. Η πραγματική πολιτική σύγκρουση παραμένει αλλού: στη μάχη για την ερμηνεία του παρελθόντος και τη διαμόρφωση του μέλλοντος. Εκεί όπου οι αφηγήσεις για το 2015 συνεχίζουν να εργαλειοποιούνται, παρά το γεγονός ότι η ίδια η πραγματικότητα τις έχει αποδομήσει εμφατικά και από καιρό.
Το βιβλίο της Έλενας Βαρβιτσιώτη και η δημόσια συζήτηση που το συνοδεύει, παρουσιάζονται ως μια «αντικειμενική» καταγραφή των γεγονότων της κρίσιμης εκείνης περιόδου. Ωστόσο, η μονομέρεια των πηγών και η απουσία βασικών πρωταγωνιστών δημιουργούν εύλογα ερωτήματα. Όταν οι βασικοί εμπλεκόμενοι αρνούνται να συμμετάσχουν, αυτό δεν είναι απλώς μια λεπτομέρεια, είναι ένδειξη ότι το αφήγημα δεν αντέχει ούτε κατ’ ελάχιστο σεκάποιο στοιχειώδη έλεγχο.
Η κρίση του 2015 υπήρξε μια σύνθετη ιστορική στιγμή, στην οποία συγκρούστηκαν όχι μόνο πολιτικές στρατηγικές, αλλά και διαφορετικές αντιλήψεις για την οικονομική πολιτική, τη δημοκρατία, την λαϊκή κυριαρχία και την αληθή έννοια του πατριωτισμού. Η αναγωγή της σε ένα απλοϊκό αφήγημα «καταστροφής» εξυπηρετεί συγκεκριμένες πολιτικές σκοπιμότητες. Και αυτές οι σκοπιμότητες αναπαράγονται συστηματικά από μέσα ενημέρωσης όπως ο ΣΚΑΪ, που αποκλειστικά και αποδεδειγμένα λειτουργούν ως μηχανισμοί διαμόρφωσης της κοινής γνώμης και καθόλου ως ανεξάρτητοι φορείς ενημέρωσης.
Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι τι έγινε τότε, αλλά τι συμβαίνει τώρα. Η σημερινή πραγματικότητα χαρακτηρίζεται από έντονα κοινωνικά προβλήματα: ακρίβεια, στεγαστική κρίση, ενεργειακό κόστος, διάλυση τουΕΣΥ και του κοινωνικού κράτους, εκτίναξη της διαφθοράς και δημοκρατική εκτροπή. Αυτά δεν είναι αφηρημένες έννοιες, αλλά καθημερινές εμπειρίες για χιλιάδες πολίτες. Και απέναντι σε αυτά, η επικοινωνιακή διαχείριση δεν ααποτελεί λύση.
Η επίκληση τραγωδιών, όπως το δυστύχημα στα Τέμπη ή η διαχείριση της πανδημίας, δεν είναι απλώς πολιτική κριτική. Είναι υπενθύμιση ότι οι πολιτικές επιλογές έχουν πραγματικές συνέπειες. Όταν η δημόσια συζήτηση μετατοπίζεται από την ουσία στην εικόνα, τότε η λογοδοσία αποδυναμώνεται και η δημοκρατία φτωχαίνει.
Σε αυτό το πλαίσιο, η έννοια της «μπλόφας» αποκτά ιδιαίτερο νόημα. Δεν πρόκειται μόνο για ψευδείς υποσχέσεις ή υπερβολικές δηλώσεις. Πρόκειται για μια συνολική στρατηγική που βασίζεται στην υπόθεση ότι η κοινωνία είτε ξεχνάει γρήγορα, είτε δεν έχει τη δυνατότητα να συνδέει τα γεγονότα. Όμως αυτή η υπόθεση ήδη κλυδωνίζεται συθέμελα.
Η φθορά είναι εμφανής. Όχι απαραίτητα τόσο δημοσκοπικά αλλά κυρίως κοινωνικά και πολιτικά. Όταν οι πολίτες βιώνουν μια καθημερινότητα που δεν ανταποκρίνεται όχι μόνο στις υποσχέσεις, αλλά ούτε καν στις στοιχειώδεις βιοποριστικές ανάγκες σε σύγκριση με την εικόνα επιτυχίας που του παρουσιάζεται, τότε η εμπιστοσύνη διαβρώνεται. Και όταν η εμπιστοσύνη χαθεί, καμία επικοινωνιακή στρατηγική δεν μπορεί να την αποκαταστήσει εύκολα.
Από την άλλη πλευρά, η προοπτική επιστροφής του Αλέξη Τσίπρα δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στην αποδόμηση της κυβέρνησης. Χρειάζεται ένα πειστικό σχέδιο για το μέλλον. Οι πολίτες δεν αναζητούν απλώς εναλλακτικές, αναζητούν λύσεις. Και αυτές οι λύσεις πρέπει να είναι συγκεκριμένες, εφαρμόσιμες και κοινωνικά δίκαιες.
Το Πολιτικό Μανιφέστο της επιτροπής Σιακαντάρη που αναρτήθηκε δημόσια την πρωτομαγιά, συνηγορεί για τα καλύτερα -και κοινωνικά αναγκαία- που έπονται.
Το παρελθόν έχει ήδη κριθεί σε μεγάλο βαθμό. Οι απαντήσεις υπάρχουν για όποιον θέλει να τις δει. Το ζητούμενο σήμερα είναι άλλο: ποιος μπορεί να εγγυηθεί ένα καλύτερο μέλλον σε μια κοινωνία που αισθάνεται ολοένα και περισσότερο αποκλεισμένη.
Εν κατακλείδι, η «τελευταία μπλόφα» ίσως να είναι πράγματι η τελευταία. Όχι γιατί θα σταματήσουν οι προσπάθειες χειραγώγησης, αλλά γιατί η αποτελεσματικότητά τους μειώνεται έως μηδενίζεται, και αποκαλύπτεται περίτρανα ότι τελικά ο μπλοφατζής δεν είναι άλλος από τον (και) παπατζή -δυστυχώς ακόμα-πρωθυπουργό της χώρας, τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Όταν η πραγματικότητα γίνεται πιο ισχυρή από το αφήγημα, τότε το παιχνίδι αλλάζει. Και τότε, η πολιτική επιστρέφει εκεί όπου ανήκει: στην ουσία.
Αποδείχτηκε περίτρανα -αλλά και οδυνηρά- ότι ο φερόμενος μπλοφατζής και ο αυταπόδεικτα παπατζής δεν είναι δύο διαφορετικά πρόσωπα, αλλά ένα και το αυτό. Συνεπώς πρόκειται περί ταυτοπροσωπίας, έτσι κα Έλενα μας (Βαρβιτσιώτη);
Γι’ αυτό σας λέω, το λάθος πρόσωπο (Αλέξη Τσίπρα)καλέσατεκαι φάγατε πόρτα για να μιλήσει στο ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΙ (βασισμένο στο βιβλίο σας), ενώ θα ήταν τόσο εύκολο να καλέσετε (και θα αποδεχόταν φυσικά) τον συκοφάντη Γκαιμπελίσκο πρωθυπουργό σας.
Aυτός δεν μίλησε από το βήμα της βουλής για «ανταλλαγή του ονόματος της Μακεδονίας με την μη περικοπή των συντάξεων»;
Στο κάτω κάτω της γραφής
“Καθαρόν πράγμα δεν είναι ό,τι επλύθη, αλλ’ ό,τι δεν ελερώθη”.
Δημήτριος Κομπούρογλου, γνωμικογράφος
